Pożyczam pieniądze członkowi rodziny – czy warto spisać umowę?

Autor: 22 kwietnia 2016Dłużnik, Wierzyciel

Czy pożyczając pieniądze członkowi swojej rodziny warto zawierać umowę na piśmie? Co nam to da i czy warto takimi formalnościami się zajmować? To pytanie zadają sobie często osoby, które planują pożyczyć pieniądze najbliższym. Poziom wzajemnego zaufania w rodzinie jest wysoki jednak zawsze może zdarzyć się, że relacje ulegną pogorszeniu a tym samym nasza sytuacja stanie się trudniejsza niż nam się wydaje.

Po co zawierać umowę na piśmie?

Pisemna forma umowy pożyczki ma także szereg istotnych walorów. Najważniejszym jest jasność co do treści oświadczeń stron. Zmniejsza się bowiem ryzyko kwestionowania faktu udzielenia pożyczki czy wysokości kwoty pożyczonej a także terminu w jakim powinna być zwrócona. Ponadto pomoże wykazać kiedy roszczenia związane z pożyczką staną się przedawnione (tj. z jednej strony roszczenie o wydanie pożyczonych pieniędzy lub rzeczy osobie biorącej pożyczkę, a z drugiej stronie roszczenie o zwrot tych pieniędzy lub rzeczy). Nie da się również zapomnieć, że co do zasady w razie niezachowania formy pisemnej nie jest w sporze dotyczącym pożyczki pieniędzy lub rzeczy o wartości większej niż 500 złotych dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na okoliczność zawarcia takiej umowy pożyczki. W tym zakresie doszło w ostatnim czasie do zmian w przepisach, dzięki czemu możemy warunki pożyczki potwierdzić np. drogą mailową.

O co chodzi z przedawnieniem?

Przedawnienie to okres, po którym roszczenia nie można już egzekwować, czyli innymi słowy wierzyciel co do zasady nie może korzystać z żadnych środków prawnych, aby przymusić dłużnika do wykonania określonej czynności. I tak w przypadku pożyczki roszczenie o wydanie pożyczonych pieniędzy lub rzeczy osobie biorącej pożyczkę termin ten wynosi 6 miesięcy. Natomiast roszczenie o zwrot tych pieniędzy lub rzeczy przedawnia się z upływem 6 lat. Warto pamiętać, że przedawnienie uwzględni sąd po podniesieniu przez nas stosownego zarzutu. Jeżeli tego nie uczynimy to wierzyciel otrzyma korzystny wyrok pomimo przedawnienia roszczenia. Taka sama sytuacja będzie miała miejsce w sytuacji gdy dobrowolnie spłacimy należność przedawnioną.

Jak powinna wyglądać taka umowa i kto ją powinien sporządzić?

Umowę pożyczki może napisać każdy warto jednak pamiętać że prawniczy język, w którym sporządzane są umowy, często może być niezrozumiały dla osób, które posługują się literacką polszczyzną. Warto zatem zadbać o prawidłowe jej zredagowanie w takiej formie aby była zrozumiała dla obu stron. Koniecznym elementem treści umowy pożyczki jest określenie, że przedmiot umowy należy zwrócić – bez tego elementu umowa nie będzie poprawnie zredagowana. Inne ważne dla stron kwestie do uregulowania w umowie to m.in. zaznaczenie czy pożyczka jest bezpłatna czy też dającemu pożyczkę należy się za to wynagrodzenie lub odsetki a także należy oznaczyć termin spłaty pożyczki. W braku ustalenia terminu będziemy mieli tylko 6 tygodni na jej spłatę od momentu, w którym dający pożyczkę tego zażąda (potem musimy liczyć się nawet ze sprawą sądową), co wynika z art. 723 kodeksu cywilnego:

„Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę”.

A co z podatkami?

Pożyczanie u rodziny na pewno jest korzystne ze względów podatkowych: pożyczka udzielona przez małżonka, potomka (syna, córkę, ich dzieci itd.), przodka (ojca, matkę, babcię, dziadka itd.), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę nie podlega opodatkowaniu, jeśli złożymy deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy oraz udokumentujemy otrzymanie pożyczki pieniędzy na nasz rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Brak złożenia takiej deklaracji zwalnia od podatku tylko od pożyczek do kwoty 9637 zł, przy czym dotyczy to także pożyczki od zięcia, synowej i teściów. Sumuje się przy tym pożyczki udzielone nam przez tego samego krewnego w ciągu 5 lat i to ta łączna suma pożyczek nie może przekroczyć 9637 zł, abyśmy mogli podatku nie zapłacić. W przypadku pożyczek poza rodziną takie przywileje są mocno ograniczone.

„Przecież jesteśmy rodziną, a rodzinie się ufa”

Praktyka pokazuje, że przysłowie „z rodziną dobrze wychodzi się tylko na zdjęciach” sprawdza się w praktyce częściej niż można by się tego spodziewać. Pisemna forma umowy pożyczki zabezpieczy nas w znacznym stopniu. Aby jednak tak się stało treść umowy musi być jasna i uczciwa dla obu stron i dlatego warto w czasie sporządzania takiej umowy korzystać z pomocy radcy prawnego, który będzie w stanie sformułować treść umowy w sposób niebudzący wątpliwości i odpowiadający zgodnemu zamiarowi stron, a także taki, który zabezpieczy spłatę pożyczki.

Masz pytanie odnośnie pożyczki? Nie możesz odzyskać pożyczonych pieniędzy?  Udzielimy wskazówek co należy zrobić.